Weer op gewicht komen na de vakantie is iets waar veel mensen mee worstelen. Gebeurt dit je iedere vakantie weer? Dan is het een terugkerend patroon: verandert je ritme, dan valt je gedrag automatisch terug op oude gewoontes. Wie deze vakantiekilo’s iedere vakantie weer probeert te herstellen met een paar dagen opletten, blijft in dezelfde cyclus zitten. Het patroon van gewichtstoename zelf doorbreken is wat wel blijvend werkt.
Aangekomen tijdens de vakantie, wat nu?
Je bent net terug van vakantie en de weegschaal geeft een paar kilo meer aan dan toen je vertrok. Het voelt als iets wat je fout hebt gedaan, maar dat is het niet. Wat er iedere keer weer na de vakantie gebeurt, is geen uitzondering op je normale leven. Het is een herhaling van hetzelfde patroon en dat los je niet op met het tellen van calorieën.
De eerste reactie is meestal: strenger zijn, minder eten, sneller weer sporten. Logisch, want je wilt het zo snel mogelijk rechtzetten. Maar die reactie is precies waar het patroon zich herhaalt. Je reageert op het resultaat, de vakantiekilo's, in plaats van op wat eraan voorafging. De vraag die je jezelf zou moeten stellen is niet 'hoe kom ik hier snel vanaf', maar 'wat gebeurde er precies dat ik dit iedere vakantie weer zwaarder terugkom dan dat ik wegging?’.
En die vakantiekilo’s zijn wellicht ook niet de enige momenten waar je vaak op vastloopt. Misschien herken je het ook van een druk weekend, een feestperiode of gewoon een paar weken waarin alles anders liep dan normaal. De vakantie maakt het alleen extra zichtbaar, omdat de verandering in ritme dan groter en langduriger is dan anders.
Waarom je steeds weer op gewicht moet komen na de vakantie
Op vakantie verandert je ritme compleet. Andere maaltijden, andere tijden, meer sociale momenten, minder structuur. Dat is op zich niet het probleem. Het gaat vooral om wat er gebeurt zodra dat ritme wegvalt. Je valt terug op gewoontes die je normaal onder controle houdt, omdat de omgeving die je normaal in het gareel houdt, ineens weg is.
Dat gebeurt niet omdat je zwak bent, laten we daar vooropstellen. Het gebeurt omdat gedrag zich aanpast aan de situatie waarin je zit. Verandert die situatie, dan verandert het gedrag mee. Dat zie je niet alleen na vakanties, maar bij elke onderbreking van je normale ritme: een verhuizing, een drukke periode op werk, een ziekteperiode.
Wat deze momenten gemeen hebben, is dat de structuur die je normaal ongemerkt houvast geeft even wegvalt. En zonder die structuur grijpt je gedrag automatisch terug naar wat het meest vertrouwd voelt op dat moment. Dat is precies het mechanisme achter het jojo-effect.
Waarom 'gewoon weer opletten' het patroon van de vakantiekilo’s niet doorbreekt
Opletten werkt, tot het volgende moment waarop je ritme verandert. Een drukke werkweek, een verjaardag, de volgende vakantie. Dan gebeurt precies hetzelfde weer, omdat je nooit hebt aangepakt wat er onder het gedrag zit. Je herstelt de situatie, niet het patroon.
Dat is ook waarom diëten en schema's na verloop van tijd altijd weer terugvallen: ze grijpen in op wat je eet, niet op waarom je dat op dat moment doet. Zolang die waarom-vraag onbeantwoord blijft, is elke 'reset' na de vakantie precies dat: een reset, geen verandering. Je begint weer op nul, tot de volgende onderbreking je weer terugbrengt naar hetzelfde punt.
Dat verklaart ook waarom je het misschien al vaker hebt geprobeerd. Niet omdat je het niet serieus genoeg aanpakte, maar omdat 'opletten' een tijdelijke maatregel is voor iets dat om een blijvende verandering vraagt.
Weer op gewicht na de vakantie: dit is wat er echt aan de hand is
Dat je na de vakantie weer op gewicht komt, zegt niets over je discipline. Het zegt iets over een patroon dat zich blijft herhalen zolang je het niet herkent. Zodra je ziet wanneer en waarom je terugvalt, kun je daar iets mee doen. En dat moet je niet willen door strenger te worden, maar door het patroon zelf aan te pakken.
Wil jij begrijpen wat er in jouw specifieke situatie gebeurt zodra je ritme verandert? Meld je aan voor de gratis masterclass en ontdek waarom dat geen toeval is. Dat inzicht alleen al maakt vaak meer
